بشیر شوھاز
ھَـما اِنت راستی ءِ سرمــچار بیرک دار
چراگ ءَ شَرتگ ءُ دَنز ءُ مُج ءِ تھا بالیت
عطاشاد
تاریخ ءِ تھا پہ نیکیں مول ءُ مرادانی ھاترا ٹوھیں جنجالانی دیمپانی، مدام مزنیں مردمانی بَھر ءَ کَپتگ:
زندگی ایّوک وشّیانی نام نہ اِنت، اگاں زند ایّوک وشّیانی نام بوتیں گڑا ٹوھیں ٹوھیں سَراں وت ءَ پہ نیکیں مکسد ءُ جوانیں
مول ءُ مرادانی ھاترا ہر وڑیں جنجال ءُ تکلیف آنی دیمپان نہ کُرتگ اَت. ازت ءُ شرپ بَس ھمائی ءِ بَھر ءَ کپیت کہ آ پہ نیکیں مَکسد ءُ مول ءُ مرادانی ھاترا، پہ بنی آدم ءِ سَر بلندی ءِ ھاترا، پہ انسانی ءُ وتی راجی حق ءُ آزادی ءِ پھازگ ءَ ٹوھیں جنجال ءُ مُشکلانی دیمپانی کنگ ءِ سَگ ءُ اوپار ءِ سِکّت ءَ بہ داریت. تاریخ ءِ تھا شان ءُ شرپ، مزن مردی ءُ مڑاھداری ءِ نیکیں نام ھمائی ءِ بھر ءَ کَپتگ کہ آ پہ بنی آدم گری، انسانی ءُ راجی وتواکی ءُ آجوئی ءِ ھاترا مُلّیں جنجالانی دیمپان بوتگ ءُ پہ حق ءُ راستی ءِ بیرک ءِ بلند کنگ ءَ ہر وڑیں سَکّی ءُ سوری آنی دیمپانی کنان ءَ، زوراکیانی وھد ءِ دیم ءَ چو کوہ ءَ مِک بوتگ ءُ پہ نیکیں مول ءُ مکسدانی دَزگرگ ءِ ھاترا وتی ساہ ءُ سرانی باھینگ ءَ چَکّ ءُ پَد نہ بیتگ.
 |
| والٹیئر |
یونانی فلاسفر سقراط (Socrates) ءَ تاریخ پرچا یات کنت؟
 |
| سقراط |
آئی ءِ مَرگ ءَ 2200 سال ءَ رند، آئی ءِ شان ءُ شَرپ پرچا برجاہ اِنت.اے ھاترا ناں کہ آئی ءَ زھر ءِ پیالگ نوش کُرتگ! بلکیں آ وھد ءَ سزا ءِ چُشیں رھبند یونانی ھاکمانی رھبند ءِ بَھرے بوتگ، ہر وڑیں بدکار ءُ کرائمنلز مردم ھمے رھبند ءِ ردا زھر ءِ پیالگ دیَگ بوتگ اَنت ءُ مرگ ءِ گرانیں واب ءَ دیم دیگ بوتگ اَنت. بلکیں سقراط ءِ شان ءُ شرپ تاریخ ءِ تھا پمیشا برجاہ مَنتگ کہ آ ءَ حق ءُ راستی ءِ سر بلندی ءِ ھاترا، پہ انسان پھازی ءُ نوکیں پگری ءِ ردوم دیگ ءَ ٹوھین جنجال ءُ مشکلاں سرگوز کنان ءَ وتی ساہ ءُ سرانی باھینگ ءَ ھم چَکّ ءُ پد نہ بوتگ.
انسانی راجدپتر پمیشا حضرت مسیح بن مریم ءِ قدر ءَ کنت کہ
 |
| مسیح |
آئی ءَ پہ انسان ءِ نوکیں باندات ءِ ھاترا، پہ حق ءُ راستی ءِ ھاترا، زند ءِ ہر وڑیں تَھل ءُ ترندیں جنجالانی دیمونی دیان ءَ وتی ساہ ءُ سراں چہ سَر گوستگ ءُ پاھو ءِ لوپ ءَ را چُکّ اِتگ ءُ گُٹّ ءَ کُرتگ. چَر ایشی ءَ چہ مسیح ابن مریم ءِ مرگ پہ انسان ءَ نوکیں بانداتے ءِ نشون بوتگ. آ پہ انسانی چاگرد ءُ زند ءِ پَلگارگ ءَ بِچکندان ءَ مرگ ءِ گور امبازاں رَپتگ.
شُما چے سرپد بئے: والٹائر، ژاں ژاک روسو ءَ بگر تاں سارتر ءَ دَرا، اے ٹوھیں سَر کہ ایشانی نام مرچی انسانی راجدپتر ءِ اولی دَر ءَ
 |
| سارتر |
نبشتہ اَنت، ایشانی ابئید ءِ گَم ءُ گَڑتی ءُ مشکل ءُ جنجالانی دیمپانی ءَ وتی پلگاریں پگر ءُ فلسفہ انسانی راجدپتر ءِ تھا رواج داتگ اَنت؟ ناں، اے وڑ بوت نہ کنت، اگاں چوش بوتیں گڑا مرچی وھد ءِ شاھیم ءَ بدی ءُ نیکی، حق ءُ ناحق ءُ راست ءُ دروگ ءِ راستیں دروشم نہ گیشّ اِتگ اَت.
ما پرچا دور بہ رَو اَیں؟ بلوچانی کلّانہیں زانتکار ءُ ادیب
 |
| صبا دشتیاری |
پروفیسر صبا دشتیاری ءِ مثال ہرکسی دیم ءَ پَدّر اِنت کہ آ (صباء) انسانانی اے چاگرد ءَ حق ءُ ناحق ءُ راست ءُ دروگ ءِ پرک ءُ تپاوت ءِ گیشّینگ ءَ، چہ زند ءَ سر گوست ءُ ہر وڑیں سکّی ءُ سوری آنی دیمپانی کنان ءَ، مَرگ ءِ زھر ءُ تھلیں پیالہ پہ شانے نوش کُرتے ءُ راجدپتر ءِ تاکاں تا ابد وت ءَ نمیران ئے کُرت. چیاکہ پہ صبا ءَ دروگ ءُ راست ءِ کَشّ ءُ چیلّیں اے جھان ءَ حق ءُ راستی ءِ بیرک ءِ سربلندی ءِ ھاترا، مَرگ ءُ زند ءِ تپاوت پَش نہ کَپتگ اَت. آئی ءِ مَرگ پہ ایردست ءُ "خاک نشینانی" نوکیں باندات ءِ ھاترا یک تِچکیں شونے اَت. پمیشا آ پہ اے نیکیں کار ءِ ھاترا، ہر وڑیں سکّی ءُ سوریانی دیمپانی ءَ، ساہ ءُ سَرانی باھینگ ءُ مَرگ ءِ گورامبازگ ءَ ھچ وڑا چَک ءُ پَد نہ بوت.
اے ھما نیکیں راہ اِنت کہ اے راہ ءِ سرا رؤکیں مسافر، پہ وتی مکسد ءِ پیلہی ءَ، ھمے وڑا گوں ایمان ءَ لِچّوک اَنت، ھمے وڑا گوں مکسد ءَ آھانی کمٹمنٹ مھکم اِنت کہ اگاں آ ہر وڑا مشکل ءُ جنجالانی آماچ نہ بنت بلے ھچ وڑا کمپرومائز نہ کن اَنت.
تاریخ ھمے گُشیت: حق ءُ راستی ءِ بیرک دار ہر وھد ءَ کمّیں کساسے ءَ بنت. اگاں ناں گڑا انسانی تاریخ ءَ اے راستیں بامَردانی نام لَنکُکانی سرا ھساب نہ بوتگ اِت اَنت!
ـــــــــــــ
